30
تیر

آیـنده دنیـای معمـاری

 

همانگونه که دنیای کنونی در حال تغییر وتحول است معماری نیز دستخوش دگرگونی است. این تغییرات شامل پیشرفت تکنولوژی و دیجیتالی شدن است. دنیای دیجیتال تقریبا از دهه ۱۹۶۰ به کمک طراحی معماری آمد درآن زمان پروژه ­هایی مانند خانه اپرای سیدنی در مرحله طراحی بودند که برای مدلسازی نحوه اجرای آن استفاده ازکامپیوتر ضروری می­ نمود. به تدریج و با ورود بیشتر این امکانات و فناوری­ ها به معماری، طراحی معماری نیز دستخوش تغییراتی شده و فرم­ ها به سمت احجامی که هیچ محدودیتی درساخت ندارند، رفت. معماری دیجیتال همچنین به عنوان یک انقلاب که تاریخ و سبک زندگی بشر را تغییر می­دهد، تعریف می ­شود. از سوی دیگر بشر به دنبال ساختن زندگی مانا و پایدار است. معماری پایدار یکی از تحولات بسیار مهم در حوزه معماری است که تا حدودی این مسیر را میسر می ­سازد و هدف آن طراحی ساختمان براساس اصول پایداری است. که در ادامه به بررسی این مقوله­ ها پرداخته می ­شود.

کاربرد روز افزون کامپیوتر در زمینه­ های طراحی، معماری و مهندسی از مهم­ترین دستاوردهای سال­های اخیر درراستای ارتقا، فرایند طراحی و افزایش بهره ­وری درمراحل مختلفی از طراحی تا اجرای پروژه ­ها محسوب می­ شود. در ایران نیز معماران مصالح بوم ­آورد را با فناوری دیجیتال و ساخت پارامتریک ترکیب می ­کنند تا نماهای متفاوت و جذابی را ایجاد نمایند.امروزه نیز نماهای آجری را مشاهده می­ کنید که به محیط اطراف خود پاسخگو هستند و متناسب با نورخورشید و وزش باد به چرخش درمی ­آیند تا بهترین شرایط را برای ساختمان فراهم آورند. بنابراین، همسو شدن با دنیای دیجیتال و معماری دیجیتال نیاز اساسی آینده معماری محسوب می ­شود.

با پیشرفت تکنولوژی و فرم­های پیچیده معماری، طراحان باید بتوانند خلاقیت خود را ابتدا توسط نرم ­افزارهای معماری پیاده ­سازی کنند تا بتوانند هنر خود را به منصه ظهور برسانند و قابلیت اجرا شدن به آن بدهند. بنابراین نرم ­افزارهای معماری نیز تکامل و به ­روزرسانی شدند. یکی از نرم ­افزارهایی که توسط آن امکان پوسته ­سازی ساختمان به سهولت انجام می­گیرد؛ نرم افزار راینو است. منحنی ­ها و سطوح نرم‌ تولیدشده توسط راینو به دلیل اینکه برپایه فرمول ریاضی محاسبه می ­شود دقیق­تر از نرم ­افزارهایی برپایه  (mesh) مثل Dmax3 و Autocad است.

ازدیگر مزیت­ های این نرم ­افزار، مدلسازی پوسته­ های پیچیده با دستورات ساده است. که درعین پیچیده بودن حجم کمتری را نیز اشغال می ­کنند. پلاگین Grasshopper یکی از قدرتمندترین پلاگین ها برای ایجاد سطوح منحنی می باشد که برروی این نرم افزار پیاده ­سازی می­ شود. بیشتر محبوبیت راینو به خاطر این پلاگین می ­باشد. زیرا بسیاری از معمارانی که درحوزه طراحی پارامتریک و معماری دیجیتال فعالیت می­ کنند علاقه زیادی به این پلاگین دارند و به طراحان این امکان را می­ دهد که فرم­های پیچیده را به صورت پارامترهای مشخص تعریف کرده و با تغییر این پارامترها، تغییرات فرم را به صورت زنده مشاهده کنند. و جالب­تر اینکه احجام ساخته شده با این نرم­ افزار قابلیت انتقال به نرم­ افزارهای آنالیز انرژی را نیز دارند. بنابراین با وجود چنین نرم ­افزارهایی، طراحان می توانند مفاهیم و کانسپت­ های خود را به راحتی طراحی کنند و هنر خلاقیت خود را درمورد فرم­های پیچیده به اجرا درآورند.

ازسوی دیگر بشر به دنبال داشتن زندگی پایدار است و ازاین روبه دنبال احداث ساختمان هایی است که مانا باشند و همچنین علاوه بر تخریب محیط زیست بلکه به چرخه طبیعت نیز یاری رسانند. از این جهت توسعه پایدار شکل گرفت. توسعه پایدار، توسعه ­ایی است که نیازهای اکنون را به گونه ­ایی برطرف کند که توان نسل­های بعدی را جهت تامین نیازهایشان، کاهش ندهد. برای این منظور لازم است که بهره­ برداری از طبیعت و منابع طبیعی تا حد امکان کاهش یافته و آلاینده ­های محیطی و پسماندهای ناشی از ساختمان­ سازی به گونه­ ای مدیریت شوند که چرخه حیات مختل نشود. این مبحث بسیارگسترده است. که ازجمله موارد آن، پایداری زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی است. در دنیای کنونی ایجاد پایداری و توسعه آن با توجه به بحران های فعلی بسیار ضروری است. از جمله مزایای این ساختمان­ها، کمترین میزان ناسازگاری با محیط زیست است. ولی به صورت کلی اهداف معماری پایدار بدین شرح می ­باشد:

  • مصرف محدود سوخت­های فسیلی
  • تطبیق و هماهنگی با محیط زیست
  • استفاده از انرژی­های طبیعی مانند نورخورشید
  • حداقل آسیب رساندن به محیط
  • استفاده مجدد از مصالح ساختمانی
  • توجه به زندگی انسان و بهبود وضعیت روحی افراد
  • توجه به منافع اقتصادی ساختمان
  • کاهش تولید نخاله­ های ساختمانی
  • بالا بردن عمر مفید ساختمان
  • جلوگیری از به کار بردن مصالح ساختمانی ناسازگار با طبیعت

از آنجا که یکی از اهداف معماری پایدار داشتن محیط زیستی پاک و عاری از آلودگی است. بنابراین معماران نیز با استفاده از تکنولوژی این مقوله را میسر می­ سازند و سبکی در پی آن از ترکیب این دو گرایش در معماری شکل گرفت. از یکسو با پیشرفت روز افزون تکنولوژی و وارد شدن آن درصنعت ساختمان و از سوی دیگر توجه به ساختمان به عنوان یک موجود زنده در چرخه حیات، موجب شد سبکی به نام اکوتک (اکولوژی+ تکنولوژي) ظهور کند تا نیاز هردو را تامین نماید. دراین سبک معماری، هدف رسیدن به استانداردهای بالا کیفیت، امنیت و آسایش انسان می­ باشد که این اصل توسط تکنولوژی­های مدرن روز فراهم می­ گردد. معماران اکوتک از ساختمان به عنوان پوسته دوم نام می­ برند و پوست اول منظور پوست بدن انسان می ­باشد. معمارانی که از این سبک پیروی می­ کنند، نورمن فاستر و رنزو پیانو هستند که پوست دوم را همانند پوست اول به گونه ­ای هوشمندانه طراحی می­ کنند. به نحوی که ساختمان مانند موجود زنده در چرخه طبیعت نفس می ­کشد. از نمونه ساختمان­ هایی به این سبک: ساختمان مرکز بیمه سوئیس ری در لندن و ساختمان پارلمان آلمان می ­باشد.

به طورکلی ساختمان­های آینده، به لحاظ فرایند طراحی و ساخت بسیار متفاوت ­تر از بناهای کنونی خواهند بود و به سبب پیشرفت تکنولوژی، فرایند ساخت ­و ساز با سرعت بیشتری انجام می ­شود. همچنین با پیشرفت نرم ­افزارهای معماری، قدرت تجسم و خلاقیت معماران به تصویر کشیده خواهد شد و ساختمان­ها چهره متفاوتی به خود خواهند گرفت و از آنجا که ساختمان­ها مانند موجود زنده، نفس می کشند در مصرف انرژی بسیار تاثیرگذار هستند و باید به گونه ­ای طراحی شوند که کمترین آسیب را به محیط زیست برسانند تا هم ساختمان و هم محیط زیست اطرافمان ماندگار و پایدار باقی بماند. امید است که با توجه به کشورهای پیشرو در این زمینه، به زودی ضوابط ساختمان­های پایدار در قوانین ساختمانی کشور ما نیز مقرر شود تا کشور ایران نیز به مانند بسیاری از کشورها به این مزایا دست پیدا کند.

نویسنده: مهسا شیردلی